आमचा जिल्हा
जळगाव हे महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे शहर आणि जिल्हा आहे, जे उत्तर महाराष्ट्रातील खान्देश प्रदेशात येते; हे शहर केळी, सोने, कापूस आणि कडधान्यांसाठी प्रसिद्ध असून, याला “केळीचे शहर” आणि “सोन्याचे शहर” म्हणूनही ओळखले जाते, जिथे भरपूर शेती आणि एक मजबूत व्यापार केंद्र आहे. हे शहर तापी नदीच्या काठी वसलेले आहे आणि याला समृद्ध इतिहास आणि सांस्कृतिक वारसा लाभला आहे.
जिल्ह्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
• स्थान: महाराष्ट्र राज्याच्या वायव्येस, सातपुडा आणि अजंठा पर्वतरांगांच्या मध्ये वसलेले आहे.
• कृषी: सुपीक काळ्या मातीमुळे कापूस, केळी, सोयाबीन आणि कडधान्यांच्या उत्पादनासाठी महत्त्वाचे केंद्र आहे.
• व्यापार: सोने, चहा, कापूस आणि केळीच्या व्यापाराचे मोठे केंद्र आहे
.नदी: तापी नदी या जिल्ह्यातून वाहते, जी पश्चिम दिशेला अरबी समुद्राला मिळते.
• टोपणनावे: “केळीचे शहर” (Banana City of India) आणि “सोन्याचे शहर” (Gold City) म्हणून ओळखले जाते.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी:
• या प्रदेशाला पूर्वी खान्देश म्हणून ओळखले जात असे, ज्याचा संबंध महाभारतातील खांडव वनाशी जोडला जातो.
• मोगल आणि ब्रिटिश काळात हा प्रदेश एक महत्त्वाचे व्यापारी आणि सांस्कृतिक केंद्र बनला.
• १९४२ च्या ‘छोडो भारत’ आंदोलनात या शहराने महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
संस्कृती आणि भाषा:
• मराठी आणि अहिराणी या प्रमुख भाषा बोलल्या जातात, तसेच हिंदी आणि इंग्रजीचाही वापर होतो.
• येथील लोकजीवन आणि सण-उत्सव समृद्ध आहेत, ज्यामुळे पर्यटनासाठी हे एक आकर्षक ठिकाण आहे.
• जिल्ह्यातील सांस्कृतिक वारसा समृद्ध असून, प्रसिद्ध कवयित्री बहिणाबाई चौधरी यांसारखे साहित्यिक येथे जन्मले.
आमच्या गांवा बाबत
गालापुर गाव हे एरंडोल तालुका, जळगाव जिल्ह्यातील भाग आहे. गालापुर गाव हे तालुका मुख्यालयापासून सुमारे 10 किलोमीटर अंतरावर स्थित आहे. हे गाव प्रशासन आणि विकासाच्या दृष्टिकोनातून जळगाव जिल्ह्याशी संलग्न आहे. गालापुर गावात प्राथमिक शाळा, आरोग्य उपकेंद्र सुविधा आणि पिण्याचे स्वच्छ पाणी उपलब्ध आहे. भूगोलानुसार, गाव पद्मालय डोंगर रांगा जवळच सपाट आणि मुरमाड जमिनीत वसलेले असून शेतीसाठी अनुकूल आहे. मुख्य पिकांमध्ये कापूस, कांदा व मका आणि भाजीपाला घेतला जातो. गावाजवळील लघू सिंचन तलाव हा जलस्रोत शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे आहेत. गालापुर च्या आसपासचा परिसर ग्रामीण व निसर्गरम्य आहे, ज्यामुळे येथील जीवनशैली प्रामुख्याने शेती आणि स्थानिक व्यवसायावर अवलंबून आहे. गावातील लोक मराठी बोलतात, तर काही लोक स्थानिक बोली अहिराणीही वापरतात.
गालापुर गाव एरंडोल तालुका आणि जळगाव जिल्ह्यात स्थित आहे. गावाचा पिनकोड ४२५१०९ आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार, येथे २९७ कुटुंबे असून एकूण लोकसंख्या १३७२ आहे, ज्यात ६८९ पुरुष आणि ६८३ महिला आहेत. ०–६ वर्ष वयोगटातील मुले ——— असून, ही लोकसंख्येची सुमारे ———–% आहे. गावाचा साक्षरता दर ———–% आहे, पुरुष —————% तर महिला ——–% साक्षर आहेत. ———— गावात अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) यांचे प्रतिनिधित्व आहे. प्रशासनिक दृष्टिकोनातून, गाव- मुखपाट हे गालापुर ग्रामपंचायत अंतर्गत येते, जी ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे.
हे जळगाव जिल्ह्यातील एरंडोल तालुक्यात असलेले एक प्राचीन आणि महत्त्वाचे गणपती तीर्थक्षेत्र आहे, ज्याचा अर्थ ‘कमळाचे घर’ असा होतो, कारण मंदिराच्या जवळ कमळांनी भरलेले तलाव आहे; हे ठिकाण ‘अडीच गणपती पिठां’ पैकी एक मानले जाते आणि येथे डाव्या व उजव्या सोंडेचे दोन गणपती एकाच ठिकाणी आहेत, जे या स्थानाला विशेष महत्त्व देतात.
- स्थान: जळगाव शहरापासून सुमारे ३० किमी अंतरावर एरंडोल तालुक्यात आहे.
- नाव: ‘पद्म’ (कमळ) आणि ‘आलय’ (घर) या शब्दांवरून हे नाव आले आहे, कारण मंदिराच्या परिसरात कमळांचा तलाव आहे.
- गणपती मूर्ती: येथे ‘आमोद’ आणि ‘प्रमोद’ नावाच्या दोन स्वयंभू गणपतींच्या मूर्ती आहेत, ज्या एकाच सिंहासनावर विराजमान आहेत आणि प्रवाळ रत्नाच्या आहेत.
- धार्मिक महत्त्व: हे ठिकाण महाराष्ट्रातील अडीच गणपती पिठांपैकी एक म्हणून ओळखले जाते.
- ऐतिहासिक संदर्भ: महाभारत काळात हे ठिकाण घनदाट अरण्यात होते आणि पांडवांच्या काळातही याचा उल्लेख आढळतो. येथे ‘भीमकुंड’ देखील आहे.
- जीर्णोद्धार: या मंदिराचा जीर्णोद्धार संत श्री. गोविंद महाराज यांनी १९०० च्या दशकात केला.
- आकर्षण: मंदिराच्या परिसरातील कमळांचे तलाव आणि ऐतिहासिक महत्त्व भाविकांना आकर्षित करते.
-
पदमालय येथे कसे जावे:
- जवळचे रेल्वे स्टेशन: जळगाव, धरणगाव, म्हसावद.
- जवळचे विमानतळ: जळगाव, औरंगाबाद.
- रस्ते मार्ग: जळगाव आणि एरंडोल येथून बस आणि खाजगी वाहने उपलब्ध आहेत
संपर्क माहिती
ग्रामपंचायत कार्यालय
तालुका - एरंडोल , जिल्हा -जळगाव , - महाराष्ट्र - 425109.
